Новости / Политика / 03 февраль 2019

Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх

Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иколлегие игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм къулы­къум 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьэхэр щашIыгъэх ыкIи къихьэгъэ илъэсым иапэрэ мэзих телъытэгъэ пшъэрылъхэр агъэнэфагъэх. Зэхэсыгъом иIофшIэн хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ игуадзэу Виталий Шуликэ, республикэм ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэм япащэхэр, нэмыкIхэри.

Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх

Iофтхьабзэм КъумпIыл Мурат пэублэ псалъэ къыщишIызэ, блэкIыгъэ илъэсым министерствэм Iофышхо зэрэзэшIуихыгъэр къыIуагъ, ащкIэ зипшъэ­рылъхэр щытхъу хэлъэу зыгъэцэкIэгъэ полицием икъулыкъу­шIэхэм рэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. НэмыкI субъект­хэм ягъэпшагъэмэ, Адыгеим щызэрахьэхэрэ бзэджэшIагъэ­хэм япчъагъэ зэрэмакIэр, а къэгъэлъэгъонымкIэ шъолъыр анахь дэгъухэм ясатырэ зэрэхэтыр хигъэунэфыкIыгъ. Ведомствэм лъэныкъуабэмкIэ къэгъэ­лъэгъонхэу иIэхэр нахьышIу зэрэхъугъэхэм ишIуагъэкIэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэ хъугъэх. ГущыIэм пае, тыгъоным, бзэджэшIэгъэ хьылъэхэм ыкIи хьылъэ дэдэхэм япхыгъэ хэбзэукъоныгъэу зэхафын алъэкIыгъэр нахьыб. Хъун­кIэным, ешъуагъэхэу е наркотик агъэфедагъэу зэрахьагъэхэ бзэ­джэшIагъэхэм япчъагъи нахь макIэ хъугъэ.

— ТэркIэ анахь мэхьанэшхо зиIэхэ къэгъэлъэгъонхэм ащыщ зыныбжь имыкъугъэ­хэм зэрахьагъэхэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ процент 35-рэ фэдизкIэ къызэреIыхыгъэр. Ар дгъэпытэн, Iэтахъо­хэр бзэджэшIэ купхэм ахэщагъэхэ мыхъунхэм, ащ фытегъэпсыхьагъэхэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр гъэлъэшыгъэнхэм тапэкIи тынаIэ атедгъэтын фае. БлэкIыгъэ илъэсым изэ­фэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, общественнэ чIыпIэхэм ащызэрахьагъэхэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ. Ащ епхыгъэ IофшIэным шIуагъэ къытэу зэхэщагъэ зэрэхъугъэм ишы­хьат 2018-рэ илъэсым къэралыгъом ипащэ ихэдзынхэр щынэгъончъэу шъолъырым зэрэщырекIокIыгъэхэр. Полицием ыкIи нэмыкI хэбзэухъу­мэкIо къулыкъухэм яIо зэхэлъэу Iоф зэрэзэдашIагъэм къыхэкIэу общественнэ рэ­хьатныгъэр укъуагъэ хъугъэп, ащи мэхьанэшхо иI, — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

Гъэхъагъэхэу щыIэхэм ада­кIоу, щыкIагъэхэу ведомствэм ыпашъхьэ щытхэми АР-м и ЛIышъхьэ къащыуцугъ.

Анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр Интернетым иамалхэр къыз­фагъэфе­дэхэзэ хэбзэнчъэу нар­котикхэр къезыгъэкIокIыхэрэм, зыщэхэ­рэм апэшIуекIогъэныр ары. Мы Iофыгъом ыгъэгумэкIы­хэу цIыф­хэм пчъагъэрэ за­къы­зэрафагъа­зэрэр хигъэунэфы­кIыгъ. Ау мы лъэныкъомкIэ ведомствэм ип­шъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм уигъэрэзэпэнэу щытэп, арышъ, мыщкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэ­шыгъэн фае.

— Министерствэм иIофшIэн зыщигъэлъэшын фэе лъэныкъо­хэм ащыщ гъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытыным лъыплъэгъэ­ныр. БлэкIыгъэ илъэсым хъу­гъэ-шIагъэхэм япчъагъэ тIэкIу нахь макIэ хъугъэ, ау ащ дакIоу хэкIодагъэхэм ахэхъуагъ. Ащ къыхэкIыкIэ республикэм ихэбзэ, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъу­хэр зэгъусэхэу мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зэхафын, хэкIыпIэхэм яусэнхэ фае. Ава­риехэм япчъагъэ нахь макIэ хъуным, ащ дакIоу тицIыфхэр къэтыухъумэнхэм фэшI тэ къыт­тефэрэр зэкIэ дгъэцэкIэщт, шэпхъэшIухэм адиштэхэрэ гъогукIэхэм яшIын лъыдгъэкIотэщт, зищыкIагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIэщтых, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.

ГъогурыкIоным ишапхъэхэр зыукъохэрэр къыхэгъэщыгъэнхэм фэIорышIэрэ видео ыкIи сурэт тезыхырэ камерэхэр гъогухэм ащыгъэуцугъэнхэм республикэм мэхьанэшхо щыра­ты. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ фэдэ комплекс 45-мэ Iоф ашIэ. Гухэлъэу щыIэмкIэ мыщ фэдэ техническэ пкъыгъуи 150-рэ джыри агъэуцунэу ары. ТицIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэ­ухъумэгъэныр, гъогухэм къатехъухьэхэрэ хъугъэ-шIагъэхэм, ахэм ахэкIуадэхэрэм ыкIи шъобж ахэзыхыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэныр АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ шъхьаIэу къегъэуцу.

Экстремизмэм епхыгъэхэ бзэджэшIагъэхэр республикэм къимыхъухьанхэм, ащ ныбжьыкIэхэр хэщагъэхэ мыхъуным пытагъэ хэлъэу укъекIолIэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Къэралыгъом ипащэ къызэрэхигъэщэу, обществэр «зэгозычы», Iофхэм язытет зэщызыгъакъо зышIоигъэхэм апэшIуекIогъэныр полицием икъулыкъушIэхэм япшъэрылъ шъхьаI. ХэбзэухъумакIохэм рагъэкIокIхэрэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм цIыфхэр нахьыбэу къахагъэлажьэхэмэ ишIо­гъэшхо къызэрэкIощтыр, ащ дакIоу хэбзэукъоныгъэ зэрэзэрахьагъэм епхыгъэ къэбар зы­IэкIэлъхэу закъыфэзыгъазэ­хэрэм ялъэIухэр, ядэо тхылъхэр псынкIэу зэхэфыгъэнхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Джащ фэдэу общественнэ организациехэм, волонтер объединениехэм зэпхыныгъэу адыряIэр нахь агъэпытэн зэрэфаем къэзэрэугъоигъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ.

— ШъуиIофшIэн зэхэщагъэ зэрэхъурэм бэ зэрелъыты­гъэр шъори дэгъоу къыжъугурэIо. Ащ илъэныкъо шъхьаIэр рес­публикэм зыпкъ итэу хэ­хъоныгъэ­хэр ышIынхэр, цIыф­хэм ящынэгъончъагъэ ухъу­мэ­гъэныр ары. Къэралыгъом ишъолъыр анахь рэхьатхэм Адыгеир ащыщ. Ащ фэдэу тыпсэуным республикэм иполицейскэхэм яIахьышхо хэлъ, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.

Нэужым гущыIэр ыштагъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ БрантI Мурадинэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым полицием икъулыкъушIэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэхэ лъэныкъохэм ащыщых бзэджэшIагъэхэм якъыхэгъэщын ыкIи ахэр къэмыхъунхэм пэшIорыгъэ­шъэу Iоф дэшIэгъэныр, общественнэ рэхьатныгъэр къэухъу­мэгъэныр, экстремизмэм ыкIи терроризмэм апэшIуекIогъэныр. ЗэкIэмкIи 2018-рэ илъэсым Адыгеим бзэджэшIэгъэ 4106-рэ щызэрахьагъ, зэхафын алъэкIыгъэр процент 70,1-рэ мэхъу. Мы къэгъэлъэгъонымкIэ пэрытныгъэ зыIыгъхэм шъолъыр ведомствэр ащыщ. БзэджэшIэгъэ хьылъэ­хэм ыкIи хьылъэ дэдэхэм язэхэфынкIэ Урысыем я 4-рэ чIыпIэр щиубытыгъ.

БлэкIыгъэ илъэсым респуб­ликэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм Iофтхьэбзэ минитIум ехъу ащызэхащагъ, общественнэ рэхьатныгъэр, лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэр аукъуагъэу агъэунэфыгъэп. М. БрантIым гумэкIыгъо шъхьаIэу зигугъу къышIыгъэхэр гъэпцIагъэ зыхэлъ, наркотикхэм хэбзэнчъэу ягъэзекIон япхыгъэ­хэ бзэджэшIагъэхэм, ахъщэ нэпцIэу къырагъэкIокIыхэрэм япчъагъэ зэрахэхъуагъэр ары. ЩыкIагъэхэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI ведомствэм иIофшIэн нахь ыгъэлъэшынэу зэригъэнафэрэр къыхигъэщыгъ.

2018-рэ илъэсым Адыгеим игъогухэм хъугъэ-шIэгъэ 542-рэ къатехъухьагъ, ахэм нэбгыри 101-рэ ахэкIодагъ, 649-мэ шъобж­хэр атещагъэхэ хъугъэ. Ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, авариехэм ыкIи ахэм шъобж ахэзыхыгъэхэм япчъагъэ тIэкIу нахь макIэ хъугъэ, ау, ыпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, хэкIода­гъэхэм япчъагъэ хэхъуагъ. Мыщ­кIэ гумэкIыгъохэр зэрэщыIэхэр къыдалъытэзэ, гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием и ГъэIорышIапIэ иIофшIэн джыри нахь ыгъэлъэшын фаеу фагъэпытагъ.

— Республикэм щыпсэухэрэ цIыфхэм ярэхьатныгъэ, ящынэгъончъагъэ къэтыухъумэныр, бзэджэшIагъэ зезыхьэхэрэм атефэрэ пшъэдэкIыжьыр яд­гъэхьыныр типшъэрылъ шъхьа­Iэх. Ар къыдэтлъытэзэ тиIофшIэн дгъэпсын фае. ЫпэкIэ къызэрэщысIуагъэу, оперативнэ IофшIэным илъэныкъо зырызхэмкIэ гумэкIыгъохэр тиIэх, ахэр мы илъэсым дэдгъэзыжьынхэм тынаIэ тедгъэтын фае, — къы­Iуагъ БрантIэ Мурадин.

Виталий Шуликэ гущыIэр зештэм, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ блэкIыгъэ илъэсым ипшъэрылъхэр зэригъэцэкIагъэхэм осэшIу фишIыгъ. 2018-рэ илъэсым Урысыем щыкIуагъэхэ Iофтхьэбзэ инхэу – УФ-м и Президент ихэдзынхэм, футболымкIэ Дунэе чемпионатым ахэлэжьагъэхэ цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэ­ухъумэгъэным республикэм ихэбзэухъумакIохэм яIахьышIу зэрэхэлъыр хигъэунэфыкIыгъ, ащкIэ ахэм къафэрэзагъ.

Зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэхэ гумэкIыгъохэм федеральнэ министрэм игуадзэ къатегущыIэзэ, гъэпцIэным епхыгъэ бзэджэшIагъэхэм язэхэфын къулыкъу­шIэхэм анахьэу анаIэ тырагъэтын фаеу къыхигъэщыгъ. Сыда пIомэ бзэджашIэхэм нахьыбэрэмкIэ агъапцIэхэрэр социальнэу мыухъумэгъэ цIыфхэр, зыныбжь хэкIотагъэхэр арых. Джащ фэдэу IофшIэным илъэныкъо зырызхэмкIэ полицием иучастковэ уполномоченнэхэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэ­хэ­рэм пащэр ыгъэрэзагъэп, щыкIагъэхэу щыIэхэр дагъэзыжьынхэу къафигъэпытагъ. Ведомствэм къулыкъу щызыхьыхэрэм псэукIэ амалхэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэм иIофыгъуи къыщыуцугъ, ащкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу къариIуагъ.

АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Апшъэрэ Хьыкум итхьаматэу Трахъо Аслъан коллегием изэхэсыгъо къыщыгущыIагъэх. АР-м и МВД Iоф зэрэдашIэрэм, язэпхыныгъэ шIуагъэу къытырэм, пшъэрылъ шъхьаIэхэу зэдыряIэхэм ахэр къатегущыIагъэх.

Зэхэсыгъом икIэух илъэсым къыкIоцI анахь чанэу Iоф зышIагъэхэ къулыкъушIэхэм ащыщхэр къыхагъэщыгъэх. АР-м и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъ зыфагъэ­шъошэгъэ нэбгырэ заулэмэ КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, къалэжьыгъэхэр аритыжьыгъэх. Джащ фэдэу республикэм и Парламент, щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ярэзэныгъэ тхылъхэр, ведомствэм итын лъапIэхэр, медальхэр, щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэр къэзылэжьыгъэхэр агъэшIуагъэх, мэфэкI шIыкIэм тетэу къатефэ­хэрэр аратыжьыгъэх.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.



Источник: Газета Адыгэ Макъ
Комментарии к новости
Добавить комментарий
Добавить свой комментарий:
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent
Это код:
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Введите сюда:
Экономика Происшествия

«    Август 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
x